जमीन वर्ग-2 चे रुपांतर जमीन वर्ग-1 मध्ये करण्यासाठी एक ठराविक कायदेशीर आणि प्रशासकीय प्रक्रिया असते. ही प्रक्रिया महाराष्ट्र राज्यातील जमिनीसंबंधी कायदे आणि महसूल विभागाच्या मार्गदर्शक सूचनांनुसार केली जाते.
✅ वर्ग-2 ते वर्ग-1 जमिनीचे रूपांतर म्हणजे काय?
वर्ग-2 जमीन: ही जमीन शासकीय अनुदानित, बिनशेती, वनपट्टा, गौण वनोत्पादन किंवा इतर विशेष प्रयोजनासाठी असते.
वर्ग-1 जमीन: ही जमीन शेतीसाठी वापरली जाऊ शकते (अस्सल मिरास किंवा खरीप-रबी जमिनीप्रमाणे).
वर्ग-2 जमिनीचे वर्ग-1 मध्ये रूपांतर झाल्यास ती शेती, गृहनिर्माण, वाणिज्यिक वापरासाठी वापरता येते (अनुमतीनुसार).
📝 अर्ज प्रक्रिया (Step-by-Step):
1. अर्ज तयार करणे
अर्जदाराने तलाठी किंवा तहसील कार्यालयातून “जमीन वापर बदल / रूपांतरणाचा अर्ज” प्राप्त करावा.
अर्जात खालील माहिती नमूद असते:
अर्जदाराचे पूर्ण नाव व पत्ता
सात-बारा उताऱ्यावर आधारित जमीनाचा तपशील (गट क्रमांक, क्षेत्र, गाव, ताळा इ.)
जमीन सध्या कोणत्या प्रकारची आहे आणि कोणत्या वर्गात रूपांतर करायचे आहे
2. कागदपत्रांची पूर्तता
अर्जासोबत खालील कागदपत्रे जोडावी लागतात:
आवश्यक कागदपत्रे तपशील
७/१२ उतारा जमिनीचा मालकी हक्क दर्शवतो
८अ उतारा शेतीची माहिती असते
फेरफार नोंद (mutation entry) अलीकडील मालकी बदल असल्यास
जमीन नकाशा / फेरनकाशा गट नं व सीमारेषा दर्शवणारा
एन.ए. प्रमाणपत्र (NA Order) वापर बदलाचा आदेश (शेती → बिनशेती)
महसूल नमुना १०३ हक्क नोंदणीसाठी लागतो
जमीन वापराचा नकाशा कोणत्या उपयोगासाठी जमीन हवी आहे
3. तहसील कार्यालयाकडे सादर करणे
पूर्ण अर्ज तहसीलदार/तालुका कार्यालयाकडे सादर केला जातो.
यानंतर संबंधित तलाठी, मंडळ अधिकारी आणि जिल्हाधिकारी यांची तपासणी प्रक्रिया सुरु होते
4. तपासणी व अहवाल
तलाठी व मंडळ अधिकारी स्थळ पाहणी करतात.
अहवाल तयार करून तहसीलदार यांच्याकडे सुपूर्त करतात.
5. शासन निर्णय / मंजुरी
जिल्हाधिकारी/उपविभागीय अधिकारी यांचे अंतिम निर्णयावर हे रूपांतर अवलंबून असते.
योग्य असल्यास रूपांतरण मंजूर केले जाते आणि ८अ उताऱ्यावर नोंद केली जाते.
6. शुल्क (फीस)
वापर बदलासाठी शासन दराने निश्चित केलेली शुल्क भरावी लागते.
(उदाहरण: ₹500 – ₹1000 किंवा जमीन क्षेत्रानुसार)
🌐 ऑनलाईन प्रक्रिया (महाभूमी पोर्टल)
महाराष्ट्र सरकारने https://bhulekh.mahabhumi.gov.in या पोर्टलवरून ऑनलाईन अर्जाची सुविधा उपलब्ध केली आहे.
❗महत्वाच्या टीपा:
वर्ग-2 जमिनीचा उपयोग बदलण्यासाठी मंजूरी आवश्यक आहे.
परवानगीशिवाय वर्ग-1 वापर केल्यास ती बेकायदेशीर मानली जाऊ शकते.
काही जमिनी (जसे की वनजमीन, इनाम जमीन) रूपांतरास अपात्र असू शकतात.
हवी असल्यास मी तुमच्यासाठी नमुना अर्ज किंवा अर्जाचा मसुदा तयार करून देऊ शकतो. तुमचा तालुका/जिल्हा कोणता आहे ते सांगितल्यास अधिक नेमकी माहिती देता येईल.