हो, सरकारने तुकडेबंदी कायद्यात काही परवानग्या दिल्या आहेत, पण त्यात तुम्हाला ४–५ गुंठे जमिन खरेदी करण्यास परवानगी नाही.
🏡 काय बदल घडले आहेत?
महाराष्ट्र सरकारने एक निर्णय घेतला आहे की १ गुंठे (≈ 1,089 sq ft)पर्यंतचे आधी (1 जानेवारी 2025 पेक्षा पूर्व) विभक्त केलेली भूखंडे वैध मानली जातील. यासाठी लवकरच SOP जारी केला जाणार आहे .
या धोरणानुसार या प्रमाणाच्या आतले तुकडे आणि त्यांचे नोंदणी व बांधकामाचा कायदेशीर मार्ग सुलभ केला जाईल.
तुम्हाला ४–५ गुंठे जमिनी खरेदी करता येईल का?
1. उपलब्धतेत गुंठे: ४ ते ५ गुंठे हे एकूण ≈ 4,356–5,445 sq ft, म्हणजे सरकाराने मान्य केलेल्या SOP च्या १ गुंठे धोक्याच्या बाहेर आहेत.
2. तुकडेबंदी नियम: जर तुम्ही अनेक छोटे तुकडे (उदा. ४ तुकडे × १ गुंठे) तयार करण्याचा विचार करत असाल, तर तो 1 ज्येष्ठ नियमन ना अमलात आणले जाईल, 1 जानेवारी 2025 नंतर करण्यात आले असेल, तर तो बांधकाम योग्य नाही.
3. नॉन‑अॅग्रीकल्चर (NA) परवानगी:
जर ते ४–५ गुंठे एखादे एकाचत्र भूखंड म्हणून घेऊ इच्छित असाल, मग तुम्हाला ते NA रूपांतरण (agri → non‑agri) करून नानगरपालिकांमध्ये बांधकामासाठी परवानगी घेणे आवश्यक असेल.
मग त्या नंतर तुम्ही एकत्रित भूखंडावर घर बांधू शकता. पण ते SOP अंतर्गत येणार नाही, तर MRTP आणि स्थानिक नियोजन नियमांनुसार असेल .
🌱 म्हणजे काय?
क्र. परिस्थिती काय करता येऊ शकते
1 आधीचे 1 गुंठे तुकडांचे विभाजन (Jan 1, 2025 पेक्षा आधी) १ गुंठेपर्यंत SOP अंतर्गत नियमित
2 नवीन ४–५ गुंठे खरेदी करण्याची इच्छा NA परवानगीसह एकत्र भूखंड → नोंदणी → बांधकाम
3 ते NA रूपांतरण न करता बांधकाम अवैध होऊ शकते
तुम्ही जर एकत्र ४–५ गुंठे जमिनीचा भूखंड घेत असाल, आणि NA स्वरूपात रूपांतरित झाला असेल, तर तुम्हाला बांधकाम परवानगी घेणे शक्य आहे.
पण ते तुकडेबंदी SOP अंतर्गत नाही, तर ₹Na नियमांतर्गत व स्थानिक विकास नियोजन अंतर्गत शिक्षण घेऊन आरंभी करू शकता.
✅ शक्य उपाय:
1. एखादा एकच ४–५ गुंठ्यांचा भूखंड विकत घ्या.
2. त्यावर एग्रीकल्चर ते नॉन‑अॅग्रीकल्चर रूपांतरण (NA) करा – Collector किंवा तहसील कार्यालयातून.
3. रूपांतरण झाल्यावर MRTP नियमांनुसार बांधकाम परवानगी घ्या.
4. नोंदणी, खरेदी-विक्री, बांधकाम या सर्व प्रक्रियांसाठी SOP आवश्यक नाही, पण नियमानुसार करणे गरजेचे आहे.
म्हणून उपसंहारीत:
१ गुंठ्यांपर्यंतचे विभाजन (पूर्व Jan 2025): SOP अंतर्गत वैध.
४–५ गुंठे खरेदी: वैध, पण SOP अंतर्गत नाही; NA रूपांतरण आणि बांधकाम मंजुरी आवश्यक.
जर तुम्हाला SOP ची मूळ प्रत व त्याची अंमलबजावणी पाहण्याची इच्छा असेल तर Revenue विभागाच्या वेबसाइटवर किंवा स्थानिक तहसीली कार्यालयात मिळू शकते. कदाचित SOP येत्या १५–२० दिवसांत जाहीर केली जाईल.
🔍 पुढील पावले:
SOP जारी झाल्यावर त्यात ज्या जमीन क्षेत्रांचा समावेश आहे ती तपासा (उदा. शहरी, उपशहरी, buffer).
NA रूपांतरणासाठी तहसील कार्यालय, Collector, किंवा मालमत्ता वकील यांचा सल्ला घ्या.
खरेदीपूर्वी भूमिचं 6/12 उतारा आणि Satbara नोंदणी तपासा—भूखंड साफ नसेल तर भविष्यात समस्या होऊ शकते.
📌 निष्कर्ष:
४–५ गुंठे खरेदी शक्य आहे, परंतु त्यासाठी SOP अंतर्गत येत नाही.
NA रूपांतरण आणि MRTP नियमांनुसार नोंदणी–बांधणी प्रक्रिया पूर्ण केल्याशिवाय बांधकाम करा नको.
कुठलाही विशेष शंका असल्यास, तुमच्या तहसीली कार्यालयात संपर्क करणे आणि NA-समूहातून काय प्रक्रिया लागतात ते जाणून घेणे उपयुक्त राहील.