2025 मध्ये भारतीय रिझर्व्ह बँकेने (RBI) लागू केलेल्या 8 नवीन नियमांमुळे क्रेडिट स्कोअर आणि कर्ज प्रक्रियेत महत्त्वपूर्ण बदल झाले आहेत. या बदलांचा उद्देश कर्जदारांना अधिक पारदर्शकता, जलद अपडेट्स आणि जबाबदार कर्जवहन सुनिश्चित करणे आहे.
🆕 RBI च्या 8 नवीन नियमांची माहिती
1. क्रेडिट स्कोअरचे 15 दिवसांनी अपडेट्स
RBI ने 1 जानेवारी 2025 पासून बँका आणि NBFCs ला दर 15 दिवसांनी (पंधरवड्याला दोन वेळा) क्रेडिट माहिती अपडेट करण्याचे आदेश दिले आहेत. यामुळे कर्जदारांच्या वित्तीय स्थितीचे अधिक अचूक आणि त्वरित प्रतिबिंब मिळते, ज्यामुळे कर्जदारांना चांगले कर्ज संधी मिळण्याची शक्यता वाढते.
2. क्रेडिट रिपोर्ट तपासणीची सूचना
कर्जदारांचा क्रेडिट रिपोर्ट तपासला की, बँका आणि NBFCs ला SMS किंवा ईमेलद्वारे कर्जदाराला सूचित करणे आवश्यक आहे. यामुळे कर्जदारांना कोणत्याही क्रेडिट तपासणीबद्दल माहिती मिळते.
3. कर्ज नाकारण्याचे स्पष्ट कारण
जर कर्ज अर्ज नाकारला जात असेल, तर बँका आणि NBFCs कर्जदाराला स्पष्ट कारण देणे आवश्यक आहे. यामुळे कर्जदारांना त्यांच्या वित्तीय स्थिती सुधारण्यासाठी मार्गदर्शन मिळते.
4. वार्षिक मोफत क्रेडिट रिपोर्ट
RBI ने क्रेडिट माहिती कंपन्यांना कर्जदारांना दरवर्षी एक मोफत क्रेडिट रिपोर्ट प्रदान करण्याचे आदेश दिले आहेत. यामुळे कर्जदारांना त्यांच्या क्रेडिट स्थितीची माहिती मिळते आणि ते सुधारण्यासाठी उपाययोजना करू शकतात.
5. डिफॉल्ट घोषित करण्यापूर्वी सूचना
कर्जदार डिफॉल्ट होण्यापूर्वी बँका आणि NBFCs कर्जदाराला SMS किंवा ईमेलद्वारे सूचना देणे आवश्यक आहे. यामुळे कर्जदारांना वेळेवर दुरुस्ती करण्याची संधी मिळते.
6. तक्रारींचे जलद निराकरण
RBI ने क्रेडिट माहिती कंपन्यांना कर्जदारांच्या तक्रारी 30 दिवसांच्या आत निराकरण करण्याचे आदेश दिले आहेत. जर तक्रार 30 दिवसांच्या आत निराकरण केली नाही, तर संबंधित कंपनीला दंड आकारला जातो.
7. ‘एव्हरग्रीनिंग’ प्रतिबंध
नवीन कर्ज घेऊन जुने कर्ज फेडण्याची प्रक्रिया (‘एव्हरग्रीनिंग’) रोखण्यासाठी RBI ने उपाययोजना केल्या आहेत. यामुळे कर्जदारांच्या कर्जाच्या ओझ्यात वाढ होण्याची शक्यता कमी होते.
8. ‘नोडल अधिकारी’ नियुक्ती
बँका आणि NBFCs कर्ज माहिती संबंधित तक्रारींसाठी ‘नोडल अधिकारी’ नियुक्त करण्याचे आदेश दिले आहेत. यामुळे कर्जदारांना त्यांच्या तक्रारींचे निराकरण करण्यासाठी एक संपर्क बिंदू मिळतो.
💡 ‘CIBIL चेक न करता कर्ज’ मिळवण्यासाठी टिप्स
CIBIL चेक न करता कर्ज मिळवणे कठीण असू शकते, परंतु खालील टिप्स मदत करू शकतात:
नवीन-टू-क्रेडिट (NTC) लोकांसाठी उपाय: RBI ने NTC लोकांसाठी नवीन मूल्यांकन पद्धती विकसित करण्याचे सूचवले आहे.
वैकल्पिक डेटा वापर: युटिलिटी बिल भरणे, बँक ट्रान्झॅक्शन्स इत्यादींचा वापर करून कर्जदारांची क्रेडिट पात्रता मूल्यांकन केली जाऊ शकते.
लघु कर्ज अनुप्रयोग: काही लघु कर्ज अनुप्रयोग लहान रक्कमांसाठी कर्ज देतात, ज्यात CIBIL तपासणीची आवश्यकता नसते. पण, या कर्जांवर उच्च व्याजदर लागू होऊ शकतात.
या नवीन नियमांमुळे कर्जदारांना त्यांच्या क्रेडिट स्थितीवर अधिक नियंत्रण मिळेल आणि कर्ज प्रक्रियेत पारदर्शकता वाढेल. तुम्ही तुमच्या क्रेडिट रिपोर्टची नियमितपणे तपासणी करा आणि वेळेवर देयके भरा, ज्यामुळे तुमच्या क्रेडिट स्कोअरमध्ये सुधारणा होईल.